Cuộc gọi về thiết kế đồng phục tôi nhận nhiều nhất từ phòng marketing và phòng mua hàng của các tập đoàn thường bắt đầu rất gọn: “Chị ơi, bên em có bộ nhận diện đầy đủ rồi, mã màu đây, chị làm đúng màu này giúp em.” Nghe thì đơn giản. Nhưng sau mười lăm năm làm nghề, tôi biết câu đó chứa một giả định không đúng: mã màu là thứ dành cho mực in và màn hình, còn đồng phục thì làm bằng vải — và vải không tái tạo được màu theo cách ấy. Bài này chỉ ra năm lý do khiến bộ đồng phục “đúng mã màu” vẫn có thể sai màu, và cách duyệt màu để không rơi vào tình huống đó.
Mã màu sinh ra cho giấy và màn hình, không cho vải
Một bộ nhận diện thương hiệu chuẩn bao giờ cũng có mã màu. Mã đó cho biết phải in ra sao trên giấy, hiển thị thế nào trên màn hình. Cả hai môi trường ấy đều phẳng, đồng nhất và có thể kiểm soát.
Vải thì ngược lại. Vải có sợi, có độ bóng, có hướng dệt. Ánh sáng chiếu vào không phản xạ đều mà tán đi theo bề mặt sợi. Cùng một thuốc nhuộm, cùng một công thức, dệt kiểu khác là mắt nhìn ra màu khác.
Đây là điều gần như không nhà cung cấp nào nói trước với khách. Người ta nhận mã màu, gật đầu, rồi đến lúc giao hàng mới phát sinh tranh cãi “màu này không giống logo”.
Năm lý do khiến màu lệch dù mã đúng
Một — mỗi loại vải ăn màu một kiểu. Sợi cotton và sợi tổng hợp hút thuốc nhuộm khác nhau. Cùng một mẻ nhuộm, áo sơ mi và áo phông sẽ ra hai sắc độ lệch nhau. Với bộ đồng phục nhiều món — sơ mi, vest, áo phông, khăn — đây là chỗ lệch phổ biến nhất.
Hai — mỗi lô nhuộm là một sắc độ. Nhuộm là phản ứng hoá học, chịu ảnh hưởng của nhiệt độ, thời gian, nước. Hai lô nhuộm cách nhau vài tháng gần như chắc chắn lệch nhẹ. Nhìn riêng thì không ai nhận ra; xếp cạnh nhau thì thấy ngay.
Ba — ánh sáng nơi mặc quyết định màu người ta nhìn thấy. Một chiếc áo dưới đèn huỳnh quang trong sảnh giao dịch và cũng chiếc áo đó ngoài nắng là hai màu khác nhau trong mắt người xem. Duyệt màu trong phòng họp có đèn vàng rồi mang ra quầy sáng trắng là kịch bản hay gặp.
Bốn — màu trên màn hình không phải màu thật. Mỗi màn hình hiển thị một kiểu. Duyệt mẫu qua ảnh chụp gửi Zalo là cách chắc chắn nhất để hai bên hiểu khác nhau mà vẫn tưởng đã thống nhất.
Năm — màu thay đổi theo thời gian. Sau vài chục lần giặt, sắc độ dịch đi. Nếu độ bền màu không được kiểm trước, cả hệ thống sẽ cùng nhạt — nhưng nhạt không đều, vì mỗi người giặt một kiểu.
Bộ nhận diện thương hiệu quản lý được màu trên giấy. Trên vải, màu là thứ phải làm ra và giữ lấy, không phải thứ chỉ định là có.
Vậy thiết kế đồng phục đúng mã màu thì làm thế nào
Với những thương hiệu đòi hỏi màu chuẩn tuyệt đối, cách duy nhất là không dùng vải có sẵn trên thị trường, mà đặt dệt và nhuộm riêng theo mã màu của khách.
Trong dự án cho Samsung Việt Nam, vải được dệt và nhuộm riêng để khớp mã màu chuẩn toàn cầu của tập đoàn — vì màu Samsung phải giống nhau ở mọi quốc gia, không có chỗ cho “gần đúng”. Với VPBank, sắc xanh lá phải đồng nhất trên từng chiếc áo trong toàn hệ thống. Còn ở dự án BIDV, riêng khâu duyệt mẫu dệt đã qua hơn năm vòng trước khi đồng ý chạy cả lô.
Cách làm này tốn thời gian hơn hẳn — khâu dệt nhuộm riêng có thể cộng thêm từ 15 đến 80 ngày tuỳ loại vải. Nhưng nó là khác biệt giữa “màu na ná” và “đúng màu thương hiệu”.
Nguyên tắc duyệt màu tôi luôn đề nghị khách áp dụng
Duyệt trên mẫu vải thật, cầm trên tay — không duyệt qua ảnh chụp, không duyệt trên màn hình. Và xem mẫu ở đúng loại ánh sáng nơi nhân viên sẽ mặc: sảnh giao dịch, văn phòng, hay ngoài trời. Mất thêm một buổi, nhưng tránh được chuyện phải làm lại cả lô.
Ba câu nên hỏi nhà cung cấp trước khi ký
- “Vải này có sẵn hay đặt nhuộm riêng theo mã màu của chúng tôi?” Câu trả lời quyết định mức độ chuẩn màu bạn có thể trông đợi.
- “Các món khác chất liệu — sơ mi, vest, áo phông — được xử lý thế nào để cùng sắc?” Nếu nhà cung cấp chưa từng nghĩ tới, đó là dấu hiệu.
- “Sáu tháng nữa chúng tôi đặt bổ sung, các anh chị đảm bảo đúng màu bằng cách nào?” Câu này phân loại rất nhanh giữa người bán hàng và người làm sản xuất.
Thứ tự nên nghĩ
Chuyện thật về màu dệt nhuộm riêng cho Samsung và cách chia ba khối nhân sự: bài này; các mẫu thiết kế đồng phục theo màu nhận diện chúng tôi đã làm cho ngân hàng: 10 mẫu; sổ tay 12 tiêu chí chọn đồng phục.
Tôi vẫn khuyên các phòng marketing giữ đúng thứ tự này: chọn chất liệu phù hợp công việc trước → xác định cách đạt màu trên chất liệu đó → rồi mới bàn tới kiểu dáng và chi tiết thiết kế.
Nghe có vẻ ngược, vì thiết kế là phần vui nhất và cũng là phần dễ trình bày với sếp nhất. Nhưng kiểu dáng thì sửa được trên bản vẽ, còn màu thì chỉ sửa được bằng cách nhuộm lại cả lô.
Một bộ đồng phục đúng nhận diện thương hiệu không phải là bộ có logo to nhất. Đó là bộ mà khi hàng nghìn nhân viên đứng cạnh nhau, không ai nhận ra có sự khác biệt nào cả — kể cả giữa người mới nhận áo tuần này và người đã mặc hai năm.
Đang chuẩn bị làm đồng phục theo bộ nhận diện?
Gửi tôi mã màu và loại công việc của nhân viên, tôi dành một buổi nói thẳng xem màu đó có làm chuẩn trên vải được không, và nếu được thì mất bao lâu. Miễn phí, không cam kết.
Đăng ký hội thảo chẩn đoán chiều thứ Sáu
